Innstæðutrygging (e. deposit insurance) er kerfi sem ver innstæður almennings ef banki fer í þrot. Á Íslandi sér Tryggingarsjóður vegna fjármálafyrirtækja um hana, samkvæmt lögum nr. 98/1999. Innstæður eru tryggðar upp að jafnvirði 100.000 evra í krónum á hvern innstæðueiganda í hverjum banka. Sambærileg kerfi eru í öllum EES-ríkjunum.
Af hverju er hún til?
Banki geymir ekki allar innstæður í peningaskáp. Hann lánar stóran hluta þeirra út. Ef margir vilja taka út í einu getur hann lent í vanda, og óttinn við það getur orðið til þess að allir reyni að taka út í einu, sem kallast bankaáhlaup. Innstæðutrygging dregur úr þeirri hættu, því sparifjáreigendur vita að peningarnir eru öruggir upp að ákveðnu marki. Bankarnir greiða sjálfir í sjóðinn.
Hvað er tryggt og hvað ekki?
Tryggingin nær til innstæðna á bankareikningum. Lögin ná líka til fjárfesta: ef verðbréfafyrirtæki getur ekki skilað fjármunum eða verðbréfum viðskiptavina eru kröfur bættar að fullu upp að 1,7 milljónum króna. Tryggingin nær hins vegar ekki til:
- Verðmætis hlutabréfa, skuldabréfa eða sjóða. Ef verðið lækkar er það áhætta fjárfestisins.
- Rafmynta. SýndareignirSýndareignLagahugtak yfir rafmyntir og tóka: stafræn framsetning á virði eða réttindum sem má millifæra og varðveita með bálkakeðjutækni. njóta ekki verndar innstæðutrygginga, og samkvæmt MiCA þurfa þjónustuveitendur sýndareigna að upplýsa viðskiptavini um það.
Innstæðutrygging og rafmyntir
Munurinn skiptir máli þegar rafmynt er geymd hjá vörsluaðilaVörsluaðiliFyrirtæki sem geymir rafmynt og lyklana að henni fyrir hönd viðskiptavina, til dæmis rafmyntamiðlun með starfsleyfi.. Ef banki fellur fær sparifjáreigandi innstæðuna bætta upp að hámarkinu. Ef rafmyntaþjónusta fellur er engin slík trygging.
Í staðinn krefst MiCA aðgreiningar eignaAðgreining eignaÞegar eignum viðskiptavina er haldið aðskildum frá eigin eignum fyrirtækis, svo lánardrottnar þess geti ekki gengið að þeim ef það fer í þrot.: rafmyntir viðskiptavina eiga að vera aðskildar frá eignum fyrirtækisins, svo lánardrottnar þess geti ekki gengið að þeim. Það er önnur tegund verndar. Hún tryggir ekki verðmætið, en á að tryggja að eignirnar séu til staðar og að eigendurnir fái þær. Sjá líka mótaðilaáhættuMótaðilaáhættaHættan á að sá sem þú átt viðskipti við, eða treystir fyrir eignum þínum, standi ekki við sitt, til dæmis vegna gjaldþrots eða svika..
Ritstjórn Myntkaupa skrifar allt efni Rafmyntaskólans og yfirfer það reglulega. Efnið er til fræðslu og er ekki fjárfestingarráðgjöf. Ritstjórnarstefna. Uppfært 2. nóvember 2026.