Kaupstaða (e. long position) er staða sem hagnast ef verð eignar hækkar. Skortstaða (e. short position) er andstæðan: staða sem hagnast ef verðið lækkar. Á ensku er talað um að vera „long“ eða „short“ í tiltekinni eign, og hugtökin eru notuð jafnt um hlutabréf, gjaldmiðla og rafmyntir.
Kaupstaða
Einfaldasta kaupstaðan er að kaupa eign og eiga hana. Ef þú kaupir bitcoin fyrir 100.000 kr. og verðið hækkar um 10% er eignin 110.000 kr. virði. Ef verðið lækkar um 10% er hún 90.000 kr. virði. Mesta mögulega tap er það sem þú lagðir út, því verð getur ekki farið undir núll.
Þegar þú kaupir rafmynt og geymir hana ertu því með kaupstöðu, hvort sem þú notar það orð eða ekki.
Skortstaða
Skortstaða er tekin með skortsöluSkortsalaAð selja eign sem þú átt ekki, í von um að kaupa hana aftur á lægra verði. Skortsali hagnast ef verðið lækkar. eða, í rafmyntum, oftast með afleiðum eins og ótímabundnum framvirkum samningumÓtímabundinn framvirkur samningurAfleiða án gjalddaga sem fylgir verði rafmyntar. Reglulegar greiðslur halda henni nálægt markaðsverði og hún leyfir skuldsetningu.. Ef þú ert með skortstöðu upp á 100.000 kr. og verðið lækkar um 10% hagnast þú um 10.000 kr. Ef það hækkar um 10% tapar þú sömu upphæð. Tapinu eru engin efri mörk sett, því verðið getur hækkað endalaust.
Stöður með afleiðum
Með afleiðum er hægt að taka bæði kaupstöðu og skortstöðu án þess að eiga eignina sjálfa. Slíkum stöðum fylgir yfirleitt skuldsetningSkuldsetningAð eiga viðskipti með lánsfé, sem margfaldar bæði hagnað og tap og getur þurrkað út allt framlagið á skömmum tíma.: þú leggur fram trygginguTrygging (margin)Fé sem þú leggur fram til að opna skuldsetta stöðu. Ef tapið gengur á trygginguna niður að lágmarki er stöðunni lokað eða kallað eftir meira fé. og stýrir stærri stöðu. Hagnaður og tap margfaldast, og ef tapið étur upp trygginguna er stöðunni lokað í þvingaðri söluÞvinguð salaÞegar veð er selt sjálfkrafa upp í skuld, eða skuldsettri stöðu lokað, af því að veðið eða tryggingin dugar ekki lengur..
Stöðurnar eru notaðar í tvennum tilgangi:
- Spákaupmennska. Fólk veðjar á að verð hækki eða lækki.
- Áhættuvarnir. Sá sem á bitcoin getur tekið skortstöðu til að verjast verðfalli um tíma, því hagnaður á skortstöðunni vegur á móti tapi á eigninni.
Skuldsettar stöður eru áhættusamar. Lítil verðhreyfing í ranga átt getur þurrkað út trygginguna á skömmum tíma.
Ritstjórn Myntkaupa skrifar allt efni Rafmyntaskólans og yfirfer það reglulega. Efnið er til fræðslu og er ekki fjárfestingarráðgjöf. Ritstjórnarstefna. Uppfært 2. nóvember 2026.