Stafrænn seðlabankagjaldmiðill (e. central bank digital currency, CBDC) er stafrænt form af gjaldmiðli lands sem seðlabankinn gefur sjálfur út. Hann jafngildir seðlum og mynt, nema hvað hann er stafrænn. Seðlabanki Íslands notar orðið seðlabankarafeyrir um fyrirbærið og rafkróna um mögulega íslenska útgáfu.
Hvernig er CBDC frábrugðið öðrum peningum?
Krónurnar á bankareikningnum þínum eru krafa á bankann þinn, ekki á Seðlabankann. Seðlar og mynt eru einu peningarnir sem eru bein krafa almennings á seðlabanka. CBDC myndi bæta við stafrænni útgáfu af slíkum peningum.
CBDC er ekki rafmyntRafmyntStafrænn gjaldmiðill sem byggir á dulritun og er skráður í sameiginlega færsluskrá, án þess að banki eða ríki gefi hann út eða stjórni honum. eins og bitcoin. Seðlabankinn stýrir útgáfunni, verðgildið er það sama og gjaldmiðilsins og kerfið er miðstýrt. CBDC er heldur ekki stöðugleikamyntStöðugleikamyntRafmynt sem er hönnuð til að halda stöðugu verði, oftast með því að fylgja gengi Bandaríkjadals eða annars gjaldmiðils., sem einkafyrirtæki gefa út og tengja við fiat-gjaldmiðilFiat-gjaldmiðillGjaldmiðill frá ríki eða seðlabanka, eins og íslenska krónan, sem byggir verðgildi sitt á lögum og trausti en ekki á gulli..
Hver er staðan?
Aðeins fáir seðlabankar hafa gefið út CBDC fyrir almenning, meðal annars á Bahamaeyjum og í Nígeríu. Kína hefur prófað stafrænt júan í stórum stíl.
Evrópski seðlabankinn undirbýr stafræna evru. Ráðherraráð ESB samþykkti afstöðu sína til löggjafarinnar í desember 2025 og Evrópuþingið í júlí 2026, og í október 2026 var samið um endanlegan texta. Samkvæmt áætlun bankans frá ágúst 2026 á tilraunaverkefni að hefjast á seinni hluta árs 2027, og ef lögin yrðu samþykkt fyrir árslok 2026 gæti bankinn verið tilbúinn til útgáfu árið 2029, en endanleg ákvörðun verður ekki tekin fyrr en lögin liggja fyrir. Ísland er ekki á evrusvæðinu, svo stafræn evra yrði ekki gjaldmiðill hér.
Seðlabanki Íslands hefur fjallað um mögulega rafkrónu í ritum frá 2018 og 2023. Í hvorugu þeirra er lagt til að hún verði gefin út, og bankinn hefur sagt að slík ákvörðun yrði aðeins tekin með aðkomu stjórnvalda og eftir samráð við almenning.
Ritstjórn Myntkaupa skrifar allt efni Rafmyntaskólans og yfirfer það reglulega. Efnið er til fræðslu og er ekki fjárfestingarráðgjöf. Ritstjórnarstefna. Uppfært 18. október 2026.