Pump and dump er tegund markaðsmisnotkunar þar sem verði eignar er ýtt upp á fölskum forsendum og hún síðan seld. Skipuleggjendurnir kaupa fyrst lítt þekkta rafmynt á lágu verði. Svo auglýsa þeir hana af krafti þar til nýir kaupendur hafa hækkað verðið. Þá selja þeir allt og verðið hrynur.
Hvernig fer þetta fram?
- Undirbúningur. Skipuleggjendur kaupa mikið af lítilli rafmynt, oft svokölluðu memecoinMemecoinRafmynt sem er sprottin af netgríni eða jarmi, hefur yfirleitt lítið sem ekkert notagildi og byggir verð sitt nær eingöngu á umtali. sem byggir á gríni frekar en notagildi. Þar þarf lítið fé til að hreyfa verðið.
- Pump. Þeir dreifa ýktum eða röngum fullyrðingum á samfélagsmiðlum og í spjallhópum á Telegram eða Discord, oft með aðstoð áhrifavalda. Skilaboðin eru alltaf þau sömu: kauptu strax áður en það verður of seint.
- Dump. Þegar verðið hefur hækkað selja þeir allt sem þeir eiga. Verðið fellur oft á örfáum mínútum eða klukkustundum.
Þeir sem keyptu síðast tapa mestu. Eftir að hrunið hefst er oft nær ómögulegt að selja á sanngjörnu verði.
Áhættan og lögin
Pump and dump nærist á FOMOFOMOÓttinn við að missa af (e. fear of missing out), sem fær fólk til að kaupa í flýti þegar verð hækkar hratt, oft nálægt toppnum.. Þetta er markaðsmisnotkun, og innan EES bannar MiCA að dreifa röngum eða villandi upplýsingum til að hafa áhrif á verð sýndareigna. Svikin eru þó oft skipulögð erlendis eða nafnlaust, svo erfitt getur verið að endurheimta peningana.
Viðvörunarmerki:
- Lítt þekkt rafmynt sem hefur hækkað mikið á stuttum tíma.
- Loforð um margfaldan hagnað og þrýstingur um að kaupa strax.
- Nafnlausir hópar eða áhrifavaldar sem hvetja alla til að kaupa sömu mynt á sama tíma.
Ef eitthvað lítur út eins og tækifæri sem ekki má missa af er það oft gildra. Skyld svik eru rug pullRug pullSvik þar sem aðstandendur nýs tóka eða rafmyntaverkefnis safna fé frá kaupendum og hverfa síðan með það, svo tókinn verður verðlaus., þar sem höfundar verkefnis hverfa með peningana.
Ritstjórn Myntkaupa skrifar allt efni Rafmyntaskólans og yfirfer það reglulega. Efnið er til fræðslu og er ekki fjárfestingarráðgjöf. Ritstjórnarstefna. Uppfært 18. október 2026.