UTXO (e. unspent transaction output), eða óeytt úttak, er upphæð sem fyrri færslaFærslaSkráning á því að rafmynt flyst af einu veskisfangi á annað, undirrituð með einkalykli sendandans og geymd varanlega í bálkakeðjunni. sendi á veskisfang og hefur ekki enn verið eytt. Bitcoin heldur ekki utan um innstæður eins og banki. Netið man aðeins eftir þessum óeyddu upphæðum og hverjum þær tilheyra.
Eins og seðlar í veski
Hugsaðu þér seðlaveski með einum 5.000 króna seðli og tveimur 1.000 króna seðlum. Þú átt 7.000 krónur, en í formi þriggja seðla. Bitcoin-veski virkar svipað. Innstæðan sem veskið sýnir er summan af öllum UTXO sem tilheyra veskisföngunum þínum.
Þegar þú borgar notar færslan einn eða fleiri heila „seðla“ og skilar afganginum til þín. Segjum að þú eigir 0,1 bitcoin í einu UTXO og sendir 0,03 bitcoin. Þá verða til tvær nýjar óeyddar upphæðir: 0,03 bitcoin hjá viðtakandanum og afgangurinn, að frádregnu færslugjaldinuFærslugjaldGjald sem greitt er rafmyntaneti fyrir að taka færslu með í bálk, en ekki banka eða fyrirtæki., hjá þér. Upphaflega upphæðin telst þá eydd og verður aldrei notuð aftur.
Nóður netsins halda skrá yfir allar óeyddar upphæðir. Ef einhver reynir að eyða sömu upphæðinni tvisvar sjá þær það strax. Það kallast tvíeyðslaTvíeyðslaÞegar sömu stafrænu peningunum er eytt tvisvar; vandinn sem Bitcoin leysti fyrst allra kerfa án banka eða annars milliliðar..
Reikningslíkan Ethereum
EthereumEthereumOpin bálkakeðja sem getur keyrt forrit og snjallsamninga, með eigin rafmynt sem heitir ether (ETH). notar annað kerfi, svokallað reikningslíkan (e. account model). Þar hefur hvert veskisfang eina innstæðu, eins og bankareikningur. Færsla dregur upphæðina frá innstæðu sendandans og bætir henni við innstæðu viðtakandans. Enginn afgangur verður til sem þarf að skila. Þetta líkan þykir henta betur fyrir forrit eins og snjallsamninga.
Hvað er gott að vita?
Færslugjaldið á Bitcoin-netinu fer eftir stærð færslunnar, ekki upphæðinni. Ef veskið þitt geymir mörg smá UTXO, til dæmis eftir margar litlar innborganir, þarf færslan að nota mörg þeirra í einu. Hún verður þá stærri og dýrari en ef sama upphæð lægi í einu UTXO.
Ritstjórn Myntkaupa skrifar allt efni Rafmyntaskólans og yfirfer það reglulega. Efnið er til fræðslu og er ekki fjárfestingarráðgjöf. Ritstjórnarstefna. Uppfært 18. október 2026.