Verðbólga (e. inflation) er almenn hækkun verðlags yfir tíma. Ef verðbólga er 5% kostar vörukarfa sem kostaði 100.000 krónur fyrir ári nú 105.000 krónur. Hver króna kaupir því minna en áður, og peningar sem liggja á lágum vöxtum rýrna að verðgildi. Seðlabankar sem gefa út fiat-gjaldmiðlaFiat-gjaldmiðillGjaldmiðill frá ríki eða seðlabanka, eins og íslenska krónan, sem byggir verðgildi sitt á lögum og trausti en ekki á gulli. reyna að halda verðbólgu lítilli og stöðugri.
Hvernig er verðbólga mæld?
Á Íslandi mælir Hagstofa Íslands verðbólgu með vísitölu neysluverðsVísitala neysluverðsMælikvarði Hagstofu Íslands á verð vöru og þjónustu sem heimilin kaupa. Hún mælir verðbólgu og er grunnur verðtryggingar.. Vísitalan fylgist með verði á vörum og þjónustu sem heimilin kaupa, svo sem mat, húsnæði og eldsneyti. Verðbólga er yfirleitt gefin upp sem hækkun vísitölunnar síðustu tólf mánuði.
Frá 27. mars 2001 hefur Seðlabanki Íslands haft það markmið að verðbólga sé að jafnaði sem næst 2,5% á ári. Helsta verkfæri bankans til að ná því eru stýrivextir. Jafnvel 2,5% verðbólga tvöfaldar verðlag á um 28 árum.
Verðbólga á Íslandi og rafmyntir
Íslendingar þekkja verðbólgu vel. Á áttunda og níunda áratug síðustu aldar var hún oft tugir prósenta á ári. Árið 1981 voru tvö núll tekin af krónunni, svo 100 gamlar krónur urðu að einni nýrri. Eftir bankahrunið mældist verðbólgan 18,6% í janúar 2009. Verðtryggð lánVerðtryggingÞegar höfuðstóll láns eða innláns fylgir vísitölu neysluverðs. Verðtrygging ver sparifé gegn verðbólgu en lætur skuldir hækka með verðlaginu., sem fylgja vísitölu neysluverðs, eru arfleifð þessarar sögu.
Verðbólga er ein ástæða þess að margir líta á BitcoinBitcoinFyrsta og stærsta rafmyntin, stafrænn gjaldmiðill sem enginn einn aðili stjórnar og takmarkast við 21 milljón bitcoin. sem verðmætageymsluVerðmætageymslaEign sem heldur kaupmætti sínum yfir lengri tíma, svo hægt sé að geyma hana og nota síðar, eins og gull hefur gert í aldanna rás.. HámarksframboðHámarksframboðMesti fjöldi eininga sem getur nokkurn tímann orðið til af tiltekinni rafmynt samkvæmt reglum hennar, til dæmis 21 milljón bitcoin. bitcoin er 21 milljón og enginn getur aukið það, ólíkt krónunni. Verð bitcoin sveiflast þó miklu meira en verðlag, og þeir sem líta á það sem verðmætageymslu hugsa því yfirleitt til margra ára.
Ritstjórn Myntkaupa skrifar allt efni Rafmyntaskólans og yfirfer það reglulega. Efnið er til fræðslu og er ekki fjárfestingarráðgjöf. Ritstjórnarstefna. Uppfært 18. október 2026.