Fjárfestingasvik og ástarsvik

Hvað eru fjárfestingasvik og ástarsvik?

Lögreglan lýsir fjárfestingasvikumFjárfestingasvikSvik þar sem lofað er miklum og öruggum hagnaði af fjárfestingu, oft í rafmynt, en svikahrappar taka einfaldlega peningana sem lagðir eru inn. þannig að svikarar notfæri sér traust fólks til að ginna það í fjárfestingar í hlutabréfum eða rafmyntum á fölskum forsendum. Peningarnir eru aldrei fjárfestir. Þeir fara beint til svikaranna.

Í ástarsvikumÁstarsvikSvik þar sem svikahrappur byggir upp ástarsamband á netinu, oft mánuðum saman, til að fá fórnarlambið til að senda peninga eða rafmynt. myndar einhver ástar- eða vinatengsl við þig til að geta stolið af þér peningum eða persónuupplýsingum. Ólíkt því sem gerist í flestum netsvikum er svikarinn tilbúinn að eyða löngum tíma í að vinna traust þitt áður en hann biður um nokkuð.

Lögreglan bendir á að fjárfestingasvik séu stundum hluti af ástarsvikum. Þegar traustið er fengið fer „kærastinn“ eða „vinkonan“ að gefa ráð um fjárfestingar eða segist vita af gróðatækifæri. Á ensku er þessi samsetning stundum kölluð „pig butchering“. Á vefnum 112.is kemur fram að allir geti lent í ástarsvikum, en að helstu fórnarlömbin séu karlmenn á sextugs- og sjötugsaldri.

Hvernig ganga svikin fyrir sig?

1. Fyrstu kynnin

Svikin byrja oft á samfélagsmiðli eða stefnumótaforriti eins og Facebook eða Tinder. Stundum hefjast þau á skilaboðum sem virðast hafa farið á rangt númer, eða á auglýsingu með þekktri manneskju sem vísar á skráningarform. Eftir skráninguna hringir „ráðgjafi“.

2. Traustið byggt upp

Næstu vikur er spjallað daglega. Samtölin eru hlýleg, þér er sýndur mikill áhugi og þið virðist eiga margt sameiginlegt. Í ástarsvikum kemur ástarjátningin snemma og brátt er beðið um að færa samtalið af miðlinum yfir í SMS, tölvupóst eða spjallforrit. Alltaf stendur til að hittast, en alltaf kemur eitthvað upp á.

Í fjárfestingasvikum er „ráðgjafinn“ þolinmóður og vinalegur, notar fagmál og sendir skjöl sem líta út fyrir að vera opinber.

3. Tækifærið

Einn daginn nefnir svikarinn, eins og í framhjáhlaupi, að hann hafi grætt vel á rafmyntum. Hann býðst til að kenna þér og stingur upp á að þú byrjir smátt. Oft leiðbeinir hann þér við að kaupa rafmynt hjá raunverulegri rafmyntamiðlunRafmyntamiðlunFyrirtæki eða vettvangur þar sem þú kaupir, selur og skiptir rafmyntum, til dæmis fyrir krónur. og senda hana svo á veskisfangVeskisfangRuna af bókstöfum og tölustöfum sem þú gefur upp til að taka á móti rafmynt, svipað og reikningsnúmer í banka. á „fjárfestingavefnum“. Stundum biður hann þig um að setja upp fjaraðgangsforrit eins og AnyDesk svo hann geti „hjálpað“.

4. Gervihagnaðurinn

Á vefnum eða í appinu sérðu inneignina vaxa, stundum um tugi prósenta á nokkrum vikum. Þú færð jafnvel að taka út litla upphæð svo þú treystir kerfinu. Síðan er þrýst á þig að leggja meira inn, til dæmis með því að taka lán eða selja eignir. Tölurnar á skjánum eru þó ekkert nema tölur sem svikararnir stjórna.

5. Gjöldin

Þegar þú vilt taka út stóru upphæðina kemur alltaf eitthvað í veg fyrir það. Fyrst þarf að greiða skatt, svo þóknun, svo gjald fyrir „peningaþvættisathugun“ eða uppfærslu á reikningnum. Hver greiðsla leiðir af sér nýja kröfu. Að lokum hverfur vefurinn og samskiptin hætta.

6. Eftirleikurinn

Stuttu síðar hefur oft einhver samband sem segist geta endurheimt peningana gegn gjaldi. Lögreglan varar sérstaklega við þessu: þjónusta á netinu sem býðst til að endurheimta peninga er þekkt svindl.

Af hverju lendir skynsamt fólk í þessu?

Þessi svik snúast ekki um greind eða menntun. Þau heppnast af öðrum ástæðum:

• Fagmennska. Svikararnir eru vel skipulagðir og að sögn lögreglunnar eru vefsíðurnar sem fólki er vísað á mjög trúverðugar.
• Hægfara traust. Þegar peningar koma loks til tals finnst þér þú þekkja manneskjuna vel.
• Litlu skrefin. Fyrsta upphæðin er lítil og hvert skref virðist eðlilegt miðað við það síðasta.
• Gervihagnaðurinn. Vaxandi inneign virðist vera sönnun þess að allt sé í lagi.
• Sokkinn kostnaður. „Ég þarf bara að greiða þetta eina gjald og þá fæ ég allt til baka.“
• Einangrun. Þér er sagt að segja engum frá, því fjölskyldan „myndi ekki skilja þetta“.
• Tilfinningar. Samkvæmt 112.is herja svikarar á fólk sem er einmana, einangrað eða þráir samskipti við nýtt fólk.
• Myndir sanna ekkert. Hver sem er getur notað myndir af öðrum, og með gervigreind er hægt að búa til myndir af fólki sem er ekki til.

Skömmin er síðasta vopn svikaranna. Hún kemur í veg fyrir að fólk tali um málið og það gefur svikurunum meiri tíma.

Viðvörunarmerkin

• Manneskja sem þú hefur aldrei hitt talar um peninga, fjárfestingar eða rafmyntir.
• Loforð um mikinn og öruggan gróða.
• Þú átt að halda sambandinu eða viðskiptunum leyndum.
• Beiðni um fjaraðgang að tölvu eða heimabanka.
• Greiðslur eiga að fara á mismunandi bankareikninga. Lögreglan segir að þá sé öruggt að um svindl sé að ræða.
• Þú þarft að greiða gjald til að fá að taka út.
• Fjárfestingavefurinn finnst ekki á skrá yfir aðila með starfsleyfi. Sjá greinina Hvernig sérðu hvort rafmyntaþjónusta hafi starfsleyfi?

Hvernig getur þú hjálpað ættingja eða vini?

Það er sárt að sjá einhvern sem þér þykir vænt um lenda í svikum. Rólegt og fordómalaust samtal skilar mestu.

• Spurðu frekar en að fullyrða. „Hvernig kynntust þið?“ „Hefur þú prófað að taka allt út?“ „Hvað gerist ef þú neitar að borga gjaldið?“ Með spurningum getur manneskjan sjálf komið auga á ósamræmið.
• Búðu þig undir mótstöðu. Margir verja svikarann, enda hefur hann byggt upp sterk tengsl. Reiði er eðlilegt viðbragð. Haltu sambandi, því einangrun er verkfæri svikarans.
• Kannið staðreyndirnar saman. Flettið fjárfestingavefnum upp í skrá Seðlabanka Íslands. Leitið að nafni og myndum viðkomandi á netinu, eins og 112.is ráðleggur, til að sjá hvort myndirnar séu notaðar annars staðar.
• Sýndu opinberar viðvaranir. Stundum er auðveldara að heyra hlutina frá lögreglunni en frá fjölskyldunni. Svikunum er vel lýst á síðu lögreglunnar um fjárfestingasvik á Ísland.is↗.
• Hjálpaðu við næstu skref. Farið saman í bankann og tilkynnið málið til lögreglu.
• Varaðu við endurheimtarsvikum. Fólk sem hefur tapað peningum fær oft „tilboð“ um aðstoð við að ná þeim til baka.
• Minntu á að engin ástæða sé til að skammast sín. Fagleg aðstoð stendur líka til boða, og á síðu lögreglunnar um ástarsvik er bent á Bjarkarhlíð.

Hvað á að gera ef peningar hafa verið sendir?

1. Hættu að borga. Engin greiðsla mun skila peningunum til baka.
2. Hafðu strax samband við bankann þinn. Starfsfólk bankanna þekkir þessi mál. Greiðsla á erlendan reikning getur tekið nokkra daga, svo hraðinn skiptir máli. Greiðslur í rafmynt er hins vegar nánast ómögulegt að fá til baka, því færslurFærslaSkráning á því að rafmynt flyst af einu veskisfangi á annað, undirrituð með einkalykli sendandans og geymd varanlega í bálkakeðjunni. á bálkakeðjunniBálkakeðjaOpin færsluskrá þar sem færslur eru geymdar í bálkum og hver bálkur vísar í þann á undan, svo ekki er hægt að breyta eldri færslum án þess að það sjáist. verða ekki bakfærðar.
3. Tilkynntu svikin til lögreglu. Það gerir þú í tilkynningagátt lögreglunnar á Ísland.is↗ eða á næstu lögreglustöð. Í tilkynningunni getur þú gefið lögreglunni leyfi til að rannsaka málið hjá bankanum.
4. Hættu að svara, en geymdu samskiptin. Lögreglan bendir á að best sé að hætta bara að svara, frekar en að loka strax á svikarann, svo hægt sé að afhenda lögreglunni öll samskiptin. Taktu skjáskot af spjalli, prófílum og færslum.
5. Hafðu samband við lögreglu ef þér er hótað. Sumir svikarar reyna að kúga fé, til dæmis með því að hóta að dreifa myndum.
6. Láttu rafmyntamiðlunina vita ef þú keyptir rafmyntina þar áður en þú sendir hana áfram.

Hvert á að tilkynna?

• Lögreglan: Tilkynna netglæp á Ísland.is↗. Þar er form fyrir fjársvik og annað fyrir tilraunir til fjársvika. Í neyð hringir þú í 112.
• Bankinn þinn: strax, ef þú hefur greitt eitthvað.
• Samfélagsmiðillinn eða stefnumótaforritið: tilkynntu prófílinn svo hann nái ekki til fleiri.
• Rafmyntamiðlunin: ef rafmynt var keypt og send áfram.

Lokaorð

Fjárfestingasvik og ástarsvik byggjast á trausti sem svikarinn vinnur sér inn á löngum tíma. Þau eru vel skipulögð og bitna oft á skynsömu og heiðarlegu fólki.

Besta vörnin er að tala um málið. Ef einhver sem þú hefur aldrei hitt fer að tala um peninga skaltu staldra við og ræða það við fólkið í kringum þig. Ef peningar hafa þegar verið sendir skaltu strax hafa samband við bankann og lögregluna.