Hvernig sérðu hvort rafmyntaþjónusta hafi starfsleyfi?

Af hverju skiptir starfsleyfi máli?

Samkvæmt MiCAMiCAReglugerð ESB um markaði fyrir sýndareignir, sem gildir á Íslandi frá 1. janúar 2026 og setur sömu reglur um rafmyntaþjónustu um allt EES., evrópsku reglunum um rafmyntir, þurfa fyrirtæki sem kaupa, selja, geyma eða senda rafmyntir fyrir aðra starfsleyfi sem þjónustuveitendur sýndareigna (CASP)CASP (þjónustuveitandi sýndareigna)Fyrirtæki með starfsleyfi samkvæmt MiCA til að veita þjónustu með sýndareignir, til dæmis kaup, sölu, vörslu eða millifærslur.. Á Íslandi tóku reglurnar gildi 1. janúar 2026. Frá 1. júlí 2026 mega aðeins aðilar með starfsleyfi samkvæmt MiCA veita þjónustu með sýndareignir hér á landi.

Áður nægði að skrá sig hjá Seðlabankanum samkvæmt lögum um peningaþvættisvarnirPeningaþvættisvarnir (AML)Reglur og aðgerðir sem eiga að hindra að fjármálakerfið, þar með talið rafmyntir, sé notað til peningaþvættis eða fjármögnunar hryðjuverka.. Sú skráning dugar ekki lengur. Seðlabankinn hvetur viðskiptavini til að kanna hvort þjónustuveitandi þeirra hafi starfsleyfi, og þá sem nota þjónustu án leyfis til að flytja rafmyntir sínar án tafar til aðila með leyfi eða í eigið veski. Lestu meira um MiCA.

Hjá fyrirtæki með starfsleyfi gilda reglur um meðferð eigna þinna og eftirlit er með því að þeim sé fylgt. Hjá aðila án leyfis er hugsanlega engin slík vernd.

Skref 1: Flettu upp í skrá Seðlabankans

1. Opnaðu skrá Seðlabankans yfir eftirlitsskylda aðila↗. Hlekkurinn opnar listann yfir þjónustuveitendur sýndareigna. Ef ekki, velur þú „Þjónustuveitandi sýndareigna (CASP)“ undir Starfsemi.
2. Berðu nafn og kennitölu saman við upplýsingarnar á vef þjónustunnar og í skilmálum hennar. Svikarar geta haldið því fram að þeir séu með leyfi þótt svo sé ekki.
3. Athugaðu hvaða þjónustu leyfið nær til. Á sömu síðu er skjalið „Útgefendur og þjónustuveitendur sýndareigna“ sem sýnir starfsheimildir hvers aðila, til dæmis vörslu, skipti eða millifærslur. Leyfi getur náð til hluta starfseminnar en ekki hennar allrar.

Í október 2026 var Myntkaup eini aðilinn á skrá Seðlabankans yfir þjónustuveitendur sýndareigna. Það getur breyst, svo flettu upp í skránni hverju sinni. Nánar má lesa um leyfi Myntkaupa á síðunni Starfsleyfi og varsla eigna.

Skref 2: Flettu upp í skrá ESMA

ESMA heldur miðlæga skrá yfir þjónustuveitendur sýndareigna á öllu EES-svæðinu, byggða á upplýsingum frá eftirlitsyfirvöldum í hverju landi. Íslensk fyrirtæki eru þar líka.

1. Opnaðu MiCA-síðu ESMA↗ og finndu kaflann Interim MiCA Register.
2. Sæktu skrána „Crypto-asset service providers“. Þetta er CSV-skrá sem hægt er að opna í Excel, Numbers eða Google Sheets.
3. Leitaðu að nafni fyrirtækisins og skoðaðu helstu dálkana:
   • ae_homeMemberState: landið sem veitti leyfið.
   • ae_website: vefslóð fyrirtækisins. Berðu hana saman við síðuna sem þú notar.
   • ac_authorisationEndDate: ef dagsetning stendur hér hefur leyfið verið afturkallað.
   • ac_serviceCode: þjónustan sem leyfið nær til.
   • ac_serviceCode_cou: löndin þar sem fyrirtækið hefur tilkynnt að það hyggist veita þjónustu. Ísland er merkt „IS“.

ESMA uppfærir skrána vikulega, svo nýjustu breytingar sjást ekki alltaf strax. Á sömu síðu er líka skrá yfir aðila sem eftirlitsyfirvöld hafa staðið að starfsemi án leyfis („Non-compliant entities“).

Leyfi frá öðru EES-ríki

Fyrirtæki með starfsleyfi í einu EES-ríki má bjóða þjónustu í hinum EES-ríkjunum. Það tilkynnir eftirlitsyfirvaldi í heimaríkinu hvar það ætlar að starfa og eftirlitsyfirvaldið lætur viðkomandi lönd og ESMA vita. Fyrirtækið þarf ekki að hafa skrifstofu á Íslandi. Á ensku kallast þetta passporting. Þetta virkar svipað og ökuskírteini frá öðru EES-ríki sem gildir líka hér.

Slík fyrirtæki eru ekki á íslensku skránni heldur í skrá ESMA. Eftirlitið með þeim er fyrst og fremst í höndum yfirvalda í heimaríki þeirra. Bankar og önnur fjármálafyrirtæki með starfsleyfi geta líka boðið þjónustu með rafmyntir að lokinni tilkynningu til eftirlitsyfirvalds og eru þá einnig í skrá ESMA.

Fyrirtæki utan EES mega ekki sækjast eftir viðskiptavinum á Íslandi án leyfis í EES-ríki. Ef þú notar slíka þjónustu nýtur þú lítillar eða engrar verndar samkvæmt MiCA.

Viðvörunarmerki

Þessi merki benda til þess að þjónustan sé ekki með leyfi, eða að um svik sé að ræða:

• Fyrirtækið finnst hvorki í skrá Seðlabankans né ESMA.
• Nafnið eða vefslóðin er ekki í samræmi við það sem stendur í skránum.
• Loforð um mikla eða örugga ávöxtun. Enginn getur lofað ávöxtun af rafmyntum.
• Þrýstingur á að taka ákvörðun strax, til dæmis „tilboðið gildir bara í dag“.
• Óumbeðin samskipti í gegnum samfélagsmiðla, síma eða skilaboð, oft með vísun í áhrifavalda eða þekkt fólk.
• Beiðni um endurheimtarorðEndurheimtarorðRöð 12 eða 24 orða sem allir lyklar veskisins eru reiknaðir út frá, svo hver sem hefur orðin getur endurheimt veskið og tekið rafmyntina., lykilorð eða fjaraðgang að tölvunni þinni. Engin traust þjónusta biður um þetta.
• Engar upplýsingar um félagið, svo sem kennitala, heimilisfang, gjaldskrá eða upplýsingar um hvernig á að kvarta.
• Fyrirtækið er á viðvörunarlista, til dæmis í skrá ESMA yfir aðila án leyfis eða í I-SCAN↗, viðvörunarlista alþjóðasamtaka verðbréfaeftirlita (IOSCO).

Lestu meira um algeng rafmyntasvik og fjárfestingasvikFjárfestingasvikSvik þar sem lofað er miklum og öruggum hagnaði af fjárfestingu, oft í rafmynt, en svikahrappar taka einfaldlega peningana sem lagðir eru inn..

Hvað starfsleyfi tryggir og hvað ekki

Starfsleyfi samkvæmt MiCA merkir að fyrirtækið hefur verið metið og lýtur eftirliti. Fyrirtækið þarf meðal annars að:

• uppfylla kröfur um stjórnarhætti og fjárhagslega varfærni
• halda rafmyntum viðskiptavina lagalega aðskildum frá eigin eignum, svo lánardrottnar geti ekki gengið að þeim ef það fer í þrot
• veita skýrar upplýsingar um gjöld og áhættu
• hafa skýrt kvörtunarferli og taka við kvörtunum án endurgjalds
• bera ábyrgð ef rafmyntir sem það geymir fyrir viðskiptavini tapast vegna atviks sem rekja má til þess, að hámarki sem nemur markaðsvirði þeirra þegar tapið varð

Starfsleyfi tryggir hins vegar ekki:

• að verðið haldist. Rafmyntir geta lækkað mikið, hvar sem þú kaupir þær.
• að þú fáir tapið bætt. Hvorki innstæðutrygging né tryggingakerfi fyrir fjárfesta nær yfir rafmyntir.
• að allt sem fyrirtækið býður falli undir leyfið. Leyfið nær aðeins til þeirrar þjónustu sem í því stendur.
• að mistök þín verði leiðrétt. Ef þú sendir rafmynt á rangt veskisfangVeskisfangRuna af bókstöfum og tölustöfum sem þú gefur upp til að taka á móti rafmynt, svipað og reikningsnúmer í banka. eða til svikara er hún yfirleitt glötuð.
• að fyrirtækið starfi um alla framtíð. Fyrirtæki með leyfi getur lent í rekstrarvanda og leyfi þess getur verið afturkallað.

Lokaorð

Það tekur aðeins nokkrar mínútur að fletta upp starfsleyfi í skrám Seðlabankans og ESMA, og það er það fyrsta sem þú ættir að gera áður en þú leggur inn peninga. Berðu nafn, kennitölu og vefslóð saman og athugaðu hvaða þjónustu leyfið nær til.

Starfsleyfi tryggir að eftirlit sé með fyrirtækinu. Það snýst um það hvernig fyrirtækið starfar, ekki um verð rafmyntanna sem það selur.