Vörsluþjónusta eða eigið veski?

Hver er munurinn?

Hugsaðu um muninn á peningum í banka og reiðufé í peningaskáp heima. Bankinn heldur bókhaldið, þú skráir þig inn í heimabankann og ef þú gleymir lykilorðinu hjálpar bankinn þér. Reiðuféð heima getur enginn fryst, en ef það brennur eða því er stolið er það horfið.

• Vörsluþjónusta. VörsluaðiliVörsluaðiliFyrirtæki sem geymir rafmynt og lyklana að henni fyrir hönd viðskiptavina, til dæmis rafmyntamiðlun með starfsleyfi., til dæmis rafmyntamiðlunRafmyntamiðlunFyrirtæki eða vettvangur þar sem þú kaupir, selur og skiptir rafmyntum, til dæmis fyrir krónur., geymir einkalyklanaEinkalykillLeynileg tala sem sannar að þú eigir rafmyntina í veskinu þínu. Sá sem hefur einkalykilinn ræður yfir rafmyntinni.. Inneignin þín er færsla í bókhaldi fyrirtækisins og þú notar vörsluveskiVörsluveskiRafmyntaveski þar sem fyrirtæki geymir einkalyklana fyrir þig, svo þú þarft ekki að passa lykla eða endurheimtarorð. sem fyrirtækið stjórnar.
• Eigin varslaEigin varslaÞegar þú geymir einkalyklana að rafmyntinni þinni í eigin veski, svo enginn annar ræður yfir henni en ábyrgðin á lyklunum er öll þín.. Þú notar eigið rafmyntaveskiRafmyntaveskiForrit eða tæki sem geymir lyklana að rafmyntinni þinni, svo þú getir tekið á móti henni, haldið utan um hana og sent hana. og geymir endurheimtarorðinEndurheimtarorðRöð 12 eða 24 orða sem allir lyklar veskisins eru reiknaðir út frá, svo hver sem hefur orðin getur endurheimt veskið og tekið rafmyntina.. Rafmyntin er skráð á veskisfang sem aðeins þú ræður yfir.

„Not your keys, not your coins“

Orðatiltækið „not your keys, not your coins“Not your keys, not your coinsOrðtak úr rafmyntaheiminum sem þýðir að ef þú hefur ekki einkalyklana að rafmyntinni ræður þú ekki að fullu yfir henni. er vinsælt meðal rafmyntaeigenda. Merkingin er sú að ef þú hefur ekki lyklana áttu í raun ekki rafmyntina, heldur kröfu á fyrirtækið sem geymir hana.

Oftast gengur það vel, en krafan er aldrei betri en fyrirtækið sem stendur á bak við hana. Bitcoin.org bendir á að þegar annar aðili geymir lyklana treystir þú alfarið á öryggi hans og heiðarleika.

FTX: þegar vörsluaðili brást

FTX var stór alþjóðleg rafmyntamiðlun sem kynnti sig sem öruggustu og auðveldustu leiðina til að kaupa og selja rafmyntir. Í nóvember 2022 hrundi hún og fór í gjaldþrotameðferð, og viðskiptavinir misstu skyndilega aðgang að eignum sínum.

Samkvæmt bandarísku eftirlitsstofnuninni CFTC var viðskiptavinum sagt að eignir þeirra væru í vörslu FTX og aðskildar frá eignum fyrirtækisins. Í raun tók Alameda Research, fyrirtæki í rafmyntaviðskiptum sem stofnandinn stjórnaði, reglulega við eignum viðskiptavina og blandaði þeim saman við sitt eigið fé. Eignirnar voru meðal annars notaðar í fasteignakaup, framlög í kosningasjóði og áhættusamar fjárfestingar. Samkvæmt CFTC töpuðu viðskiptavinir yfir 8 milljörðum Bandaríkjadala.

Stofnandinn, Sam Bankman-Fried, var árið 2024 dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir fjársvik.

Lærdómurinn er sá að loforð vörsluaðila nægir ekki. Það sem skiptir máli er hvort lög krefjist þess að eignir viðskiptavina séu aðskildar, og hvort eftirlitsaðili fylgist með því að það sé gert.

Hvað krefst MiCA af vörsluaðilum?

Á Íslandi hefur MiCAMiCAReglugerð ESB um markaði fyrir sýndareignir, sem gildir á Íslandi frá 1. janúar 2026 og setur sömu reglur um rafmyntaþjónustu um allt EES. gilt frá 1. janúar 2026. Fyrirtæki sem geymir rafmynt fyrir viðskiptavini þarf starfsleyfi sem þjónustuveitandi sýndareignaCASP (þjónustuveitandi sýndareigna)Fyrirtæki með starfsleyfi samkvæmt MiCA til að veita þjónustu með sýndareignir, til dæmis kaup, sölu, vörslu eða millifærslur. og verður meðal annars að:

• halda eignum viðskiptavina aðskildum frá eigin eignum, líka á bálkakeðjunni. Eignirnar eiga að vera lagalega aðskildar, svo lánardrottnar fyrirtækisins geti ekki gengið að þeim ef það verður gjaldþrota.
• gæta þess að nota ekki eignir viðskiptavina í eigin þágu.
• halda skrá yfir eign hvers viðskiptavinar og senda yfirlit yfir stöðuna að minnsta kosti á þriggja mánaða fresti.
• hafa vörslustefnu sem lágmarkar hættu á tapi vegna svika, netárása eða vanrækslu.
• bera ábyrgð á tapi sem rekja má til fyrirtækisins sjálfs, að hámarki markaðsvirði eignanna þegar tapið varð.
• nota aðeins undirvörsluaðila með starfsleyfi samkvæmt MiCA og láta viðskiptavini vita af þeim.

Aðskilnaður eigna og bann við notkun þeirra í eigin þágu eru einmitt þau atriði sem brugðust hjá FTX. Reglurnar draga úr áhættunni en eyða henni ekki. Rafmyntir njóta ekki verndar bótakerfa eins og innstæðutrygginga, og vörsluaðili með starfsleyfi getur líka orðið fyrir netárás.

Svona geymir Myntkaup eignir viðskiptavina

Myntkaup ehf. er með starfsleyfi sem þjónustuveitandi sýndareigna frá Seðlabanka Íslands, og leyfið nær meðal annars til vörslu og umsýslu sýndareigna fyrir hönd viðskiptavina. Fyrirkomulagið er þetta:

• Enginn einn lykill. Myntkaup notar MPCMPC (fjölaðilaútreikningur)Tækni sem skiptir einkalykli í nokkra hluta á aðskildum kerfum, svo færslur eru undirritaðar í sameiningu án þess að heill lykill sé nokkurs staðar til.-tækni (fjölaðilaútreikning) frá Fireblocks. Lyklinum er skipt í marga hluta sem geymdir eru á aðskildum kerfum, svo enginn einn einkalykill stjórnar eignum viðskiptavina. Tölvuþrjótur þyrfti að komast inn í mörg kerfi samtímis.
• Undirvörsluaðilar með starfsleyfi. Verulegur hluti eigna viðskiptavina er í vörslu Coinbase í Lúxemborg og Kraken á Írlandi. Báðir eru með starfsleyfi sem þjónustuveitendur sýndareigna innan ESB.
• Nákvæm skrá. Hluti eigna er geymdur í sameiginlegum veskjum (e. omnibus wallets), en kerfið skráir nákvæmlega hvað tilheyrir hverjum viðskiptavini á hverjum tíma.
• Aðskildar eignir. Eignir viðskiptavina eru lagalega aðskildar frá eignum Myntkaupa og varðar fyrir kröfum lánardrottna ef félagið yrði gjaldþrota. Þær eru aldrei lánaðar út eða notaðar í eigin fjárfestingar.
• Staðfestar úttektir. Hver úttekt er staðfest með PIN-númeri í appinu og í tölvupósti.

Ef tap má rekja til atviks á valdi Myntkaupa, til dæmis netárásar á kerfi félagsins eða þjófnaðar starfsmanns, endurgreiðir Myntkaup markaðsvirði eignanna sem töpuðust. Lestu nánar á síðunni Starfsleyfi og öryggi.

Hvor leiðin hentar þér?

Það er ekkert eitt rétt svar. Spurningin er hvaða áhættu þú vilt bera.

Vörsluþjónusta gæti hentað ef:

• þú ert að byrja og vilt ekki sjá um endurheimtarorð
• þú kaupir og selur reglulega og vilt komast fljótt í krónur
• þú vilt geta fengið aðstoð ef þú missir aðganginn

Eigin varsla gæti hentað ef:

• þú ætlar að eiga rafmyntina lengi og hreyfa hana lítið
• þú treystir þér til að geyma endurheimtarorðin á öruggan hátt
• þú vilt ekki treysta á þriðja aðila

Sumir fara milliveginn: geyma það sem þeir nota í viðskiptum hjá vörsluaðila með starfsleyfi og flytja sparnaðinn í vélbúnaðarveskiVélbúnaðarveskiLítið tæki sem geymir einkalykla án nettengingar og undirritar færslur inni í tækinu, svo lyklarnir fara aldrei yfir í tölvuna eða símann.. Ef þú velur eigin vörslu skaltu fyrst lesa um einkalykla og endurheimtarorð.

Lokaorð

Spurningin er í raun hver á að geyma lyklana: fyrirtæki eða þú. Í vörsluþjónustu færðu aðstoð ef þú gleymir lykilorðinu, en þú þarft að treysta fyrirtækinu. Eigin varsla krefst þess að þú passir endurheimtarorðin vel.

Hvora leiðina sem þú velur skaltu kynna þér hvernig eignirnar eru geymdar. Ef þú treystir fyrirtæki fyrir þeim skaltu ganga úr skugga um að það sé með starfsleyfi.