Af hverju sveiflast verð rafmynta?

Framboð og eftirspurn

Verð á rafmynt er einfaldlega síðasta verðið sem kaupandi og seljandi sömdu um. Ef fleiri vilja kaupa en selja hækkar verðið. Ef fleiri vilja selja en kaupa lækkar það.

Þegar hlutabréf eru metin má styðjast við hagnað fyrirtækisins og arðgreiðslur til að áætla hvað hluturinn ætti að kosta. Bitcoin greiðir hvorki hagnað né arð. Fólk metur það af öðrum ástæðum, til dæmis vegna takmarkaðs framboðs og þess að enginn einn aðili stjórnar því, og erfiðara er að setja tölu á slíka eiginleika. Þar sem engin einföld formúla er til getur verðið farið lengra í báðar áttir. Lestu meira í greininni Af hverju hefur bitcoin verðgildi?

Framboðið er líka ósveigjanlegt. Útgáfa bitcoin er föst og eykst ekki þótt eftirspurnin rjúki upp. Breytingar á eftirspurn koma því beint fram í verðinu.

Ungur og lítill markaður

Bitcoin hefur aðeins verið til síðan 2009. Hlutabréfa- og gullmarkaðir eiga sér miklu lengri sögu og eru margfalt stærri:

Tölurnar um gull eru frá World Gold Council og tölurnar um hlutabréf frá SIFMA, samtökum bandarískra verðbréfafyrirtækja.

Á litlum markaði þarf minna fé til að hreyfa við verðinu. Á vef bitcoin.org er einmitt bent á að þar sem markaðurinn sé enn lítill þurfi ekki miklar fjárhæðir til að færa verðið upp eða niður. Minni rafmyntir eru viðkvæmari en bitcoin og sveiflast yfirleitt enn meira.

Fréttir og tilfinningar

Rafmyntamarkaðurinn bregst hratt og harkalega við fréttum. Það geta verið nýjar reglur, tollar, vaxtaákvarðanir, innbrot hjá rafmyntamiðlunumRafmyntamiðlunFyrirtæki eða vettvangur þar sem þú kaupir, selur og skiptir rafmyntum, til dæmis fyrir krónur. eða ummæli þekkts fólks.

Tilfinningar skipta líka miklu máli. Þegar verðið hækkar grípur FOMOFOMOÓttinn við að missa af (e. fear of missing out), sem fær fólk til að kaupa í flýti þegar verð hækkar hratt, oft nálægt toppnum. (e. fear of missing out, óttinn við að missa af) um sig. Fleiri kaupa og verðið hækkar enn meira. Þegar verðið lækkar breiðist FUDFUDÓtti, óvissa og efasemdir (e. fear, uncertainty and doubt): neikvæðar fréttir eða orðrómur sem fá fólk til að selja. (e. fear, uncertainty and doubt, ótti, óvissa og efi) út og fólk selur í ofboði. Þannig verða til langir hækkunarkaflar, kallaðir nautamarkaðirNautamarkaðurTímabil þar sem verð á markaði hækkar lengi og bjartsýni ríkir meðal fjárfesta., og langir lækkunarkaflar, kallaðir bjarnarmarkaðirBjarnarmarkaðurTímabil þar sem verð á markaði lækkar lengi og svartsýni ríkir meðal fjárfesta..

Tvö dæmi úr sögu bitcoin:

• 12. mars 2020. Þegar heimsfaraldurinn var að skella á féll verð bitcoin um 37% á einum degi.
• Nóvember 2021 til nóvember 2022. Verðið féll úr um 67.500 Bandaríkjadölum í um 15.800 dali. Það er rúmlega 75% lækkun.

Sveiflurnar ganga í báðar áttir. Verð bitcoin meira en tvöfaldaðist árið 2023.

Seljanleiki og hvalir

SeljanleikiSeljanleikiHve auðvelt er að kaupa eða selja eign fljótt á sanngjörnu verði, án þess að viðskiptin hreyfi verðið mikið. (e. liquidity) segir hve auðvelt er að kaupa eða selja án þess að hreyfa mikið við verðinu. Á markaði með miklum seljanleika bíða margir kaupendur og seljendur á hverjum tíma.

Hjá mörgum rafmyntum er seljanleikinn lítill. Ein stór sölupöntun getur þá ýtt verðinu langt niður, því ekki eru nógu margir sem vilja kaupa á núverandi verði. Seljanleikinn er oft minni á nóttunni og um helgar.

Stórir eigendur rafmynta eru kallaðir hvalirHvalurAðili sem á svo mikið af tiltekinni rafmynt að kaup hans eða sala geta hreyft verðið.. Þegar hvalur selur mikið magn í einu getur verðið fallið hratt, sérstaklega hjá minni rafmyntum. Allar færslur sjást á bálkakeðjunniBálkakeðjaOpin færsluskrá þar sem færslur eru geymdar í bálkum og hver bálkur vísar í þann á undan, svo ekki er hægt að breyta eldri færslum án þess að það sjáist., svo jafnvel stór færsla á milli veskja getur valdið titringi á markaðnum. Hjá sumum rafmyntum á fámennur hópur stóran hluta framboðsins. Sjá Hvað er markaðsvirði?

Skuldsetning og þvingaðar sölur

Margar erlendar rafmyntamiðlanir bjóða upp á skuldsettSkuldsetningAð eiga viðskipti með lánsfé, sem margfaldar bæði hagnað og tap og getur þurrkað út allt framlagið á skömmum tíma. viðskipti. Í þeim fær fólk lánað til að taka stöður sem eru margfalt stærri en eigið fé þess.

Dæmi: Þú leggur inn 100.000 kr. og tekur stöðu upp á 1.000.000 kr. með tífaldri skuldsetningu. Ef verðið hækkar um 10% hefur þú tvöfaldað féð. Ef það lækkar um 10% er allt féð horfið. Miðlunin lokar þá stöðunni sjálfkrafa með því að selja. Þetta kallast þvinguð salaÞvinguð salaÞegar veð er selt sjálfkrafa upp í skuld, eða skuldsettri stöðu lokað, af því að veðið eða tryggingin dugar ekki lengur. (e. liquidation).

Þvingaðar sölur geta komið af stað keðjuverkun: sölurnar lækka verðið, það veldur fleiri þvinguðum sölum og verðið lækkar enn meira. Þetta gerðist 10. október 2025, eftir að Bandaríkjaforseti boðaði nýja tolla á vörur frá Kína. Á einum sólarhring var skuldsettum stöðum að andvirði um 19 milljarða Bandaríkjadala lokað með þessum hætti. Verð bitcoin féll um meira en 10% á nokkrum klukkustundum og verð sumra minni rafmynta mun meira.

Markaðurinn lokar aldrei

Kauphöllin á Íslandi er opin á virkum dögum. Rafmyntamarkaðurinn er opinn allan sólarhringinn, alla daga ársins.

Stórar verðbreytingar geta því orðið á meðan þú sefur eða ert í fríi. Á hlutabréfamörkuðum geta kauphallir stöðvað viðskipti tímabundið þegar verð breytist mjög mikið. Slíkir öryggisventlar eru almennt ekki til á rafmyntamarkaði.

Hvernig er hægt að lifa með sveiflunum?

Sveiflurnar hverfa ekki. Eftirfarandi er ekki fjárfestingarráðgjöf, heldur aðferðir sem margir nota til að gera þær bærilegri:

• Hugsaðu til langs tíma. Til skamms tíma ræðst verðið mikið af tilviljunum og tilfinningum. Margir sem eiga rafmyntir líta á þær sem eign til margra ára. Peningar sem þú þarft á að halda á næstu mánuðum eiga ekki heima í rafmyntum.
• Leggðu aðeins undir það sem þú hefur efni á að tapa. Evrópsku eftirlitsstofnanirnar ESMA, EBA og EIOPA vara við því að fólk geti tapað stórum hluta, jafnvel öllu, af því fé sem það leggur í rafmyntir.
• Dreifðu kaupunum yfir lengra tímabil. Dollar-cost averagingDollar-cost averaging (DCA)Að kaupa fyrir sömu upphæð með reglulegu millibili, til dæmis mánaðarlega, í stað þess að kaupa allt í einu. (DCA) felst í því að kaupa fyrir sömu upphæð með reglulegu millibili, til dæmis mánaðarlega. Þá kaupir þú meira þegar verðið er lágt og minna þegar það er hátt. Aðferðin dregur úr hættunni á því að kaupa allt á versta tíma, en hún tryggir ekki hagnað. Sjá Hvað er dollar-cost averaging (DCA)?
• Forðastu skuldsetningu. Skuldsett viðskipti geta breytt venjulegri sveiflu í algert tap.
• Dreifðu áhættunni. ÁhættudreifingÁhættudreifingAð dreifa fé á ólíkar eignir svo að verðfall einnar eignar hafi minni áhrif á heildina. felst í því að setja ekki öll eggin í sömu körfu.
• Fylgstu ekki með verðinu á mínútu fresti. Stöðugt eftirlit ýtir undir skyndiákvarðanir. Ákveddu fyrirfram hvað þú ætlar að gera og haltu þig við það.

Lokaorð

Verð rafmynta sveiflast mikið. Markaðurinn er ungur og lítill, engin einföld formúla segir til um hvað mynt ætti að kosta, og fréttir, tilfinningar og skuldsetning magna hreyfingarnar. Markaðurinn lokar heldur aldrei.

Sveiflurnar ganga í báðar áttir og eru hluti af því að eiga rafmyntir. Kynntu þér áhættuna áður en þú kaupir.