Í stuttu máli
- Ethereum er opin bálkakeðja þar sem hægt er að keyra forrit, svokallaða snjallsamninga, án þess að nokkur einn aðili stjórni þeim.
- Ether (ETH) er gjaldmiðill Ethereum-netsins. Með honum er greitt fyrir notkun netsins, svokallað gas.
- Ethereum hefur notað proof of stake í stað námuvinnslu frá 15. september 2022. Við það minnkaði orkunotkun netsins um áætluð 99,95%.
- Á Ethereum eru byggðar stöðugleikamyntir, DeFi og NFT, en villur í forritum, svik og miklar verðsveiflur eru raunveruleg áhætta.
Efnisyfirlit
Ethereum er opin bálkakeðja þar sem hægt er að keyra forrit, svokallaða snjallsamninga, án þess að nokkur einn aðili stjórni þeim. Gjaldmiðill netsins heitir ether (ETH) og með honum er greitt fyrir að nota það.
Bitcoin var hannað sem stafrænn gjaldmiðill. Ethereum var hannað til að gera fleira og er eins konar tölva sem allur heimurinn deilir. Hér förum við yfir hvernig Ethereum virkar, hvað er byggt á því og hvaða áhætta fylgir.
Ethereum og ether: hver er munurinn?
Fólk talar oft um að „kaupa Ethereum“, en strangt til tekið er það ekki rétt:
- Ethereum er netið sjálft, bálkakeðjanBálkakeðjaOpin færsluskrá þar sem færslur eru geymdar í bálkum og hver bálkur vísar í þann á undan, svo ekki er hægt að breyta eldri færslum án þess að það sjáist. og hugbúnaðurinn sem keyrir hana.
- Ether (ETH)Ether (ETH)Rafmynt Ethereum-netsins, notuð til að greiða færslugjöld, sem veð við staðfestingu bálka og til að senda verðmæti á milli fólks. er myntin sem notuð er á netinu. Það er hún sem þú kaupir, átt og sendir.
Ef Ethereum er tölva sem allur heimurinn deilir, þá er ether gjaldið fyrir að nota hana. Ether er líka lagt að veði til að tryggja netið, eins og lýst er hér að neðan.
Ólíkt bitcoin er ekkert fast hámark á fjölda ether. Ný ether verða til sem umbun fyrir þá sem tryggja netið, en hluta af gjöldunum er eytt. Í umferð eru rúmlega 120 milljónir ETH. Ether skiptist í smærri einingar. Sú sem oftast er notuð heitir gwei og er milljarðasti hluti úr ether.
Hver bjó Ethereum til?
Forritarinn Vitalik Buterin lýsti hugmyndinni að Ethereum í hvítbók seint á árinu 2013. Hann stofnaði verkefnið ásamt hópi annarra og netið fór í gang 30. júlí 2015.
Enginn forstjóri eða fyrirtæki stjórnar Ethereum. Hugbúnaðurinn er opinn og breytingar eru lagðar fram opinberlega. Þær taka aðeins gildi ef þeir sem reka netið taka þær upp. Sjálfseignarstofnunin Ethereum Foundation styrkir rannsóknir og þróun, en ræður ekki yfir netinu.
Hvað eru snjallsamningar?
SnjallsamningurSnjallsamningurForrit á bálkakeðju sem keyrir sjálfkrafa þegar tiltekin skilyrði eru uppfyllt og gerir nákvæmlega það sem það var forritað til að gera. er forrit sem er geymt á bálkakeðjunni og keyrir sjálfkrafa þegar ákveðin skilyrði eru uppfyllt. Eftir að snjallsamningur hefur verið settur á netið er yfirleitt ekki hægt að breyta honum.
Hugsaðu um sjálfsala. Þú setur inn rétta upphæð, velur vöru og sjálfsalinn afhendir hana. Enginn starfsmaður þarf að koma að málinu og sjálfsalinn fer alltaf eftir sömu reglum. Snjallsamningur virkar á sama hátt en getur gert miklu flóknari hluti, til dæmis veitt lán gegn veði eða skipt einni rafmynt í aðra.
Forrit sem byggja á snjallsamningum kallast dAppsdApp (dreifstýrt forrit)Forrit sem keyrir á snjallsamningum á bálkakeðju í stað netþjóna eins fyrirtækis, til dæmis dreifstýrð kauphöll eða lánaþjónusta., dreifstýrð forrit. Allir geta skoðað kóðann og notað forritin, hvar sem er í heiminum.
Hvað er gas?
Allt sem gerist á Ethereum kostar reiknivinnu, og fyrir hana er greitt með gasiGasMælieining á Ethereum-netinu fyrir þá reiknivinnu sem færsla eða snjallsamningur krefst, og ræður því hve hátt færslugjaldið verður.. Gas mælir hversu mikla vinnu aðgerð krefst. Einföld millifærsla á ether notar 21.000 gaseiningar, en flókin aðgerð í snjallsamningi getur notað margfalt meira.
Verðið á hverri gaseiningu er gefið upp í gwei. Ef grunngjaldið er 10 gwei og þú bætir við 2 gwei þjórfé kostar einföld millifærsla 21.000 × 12 gwei, eða 0,000252 ETH. Grunngjaldinu er eytt, en þjórféð rennur til þess sem bætir færslunni í bálk.
Gasverðið hækkar þegar mikið er að gera á netinu. Ef færsla mistekst þarftu samt að greiða fyrir gasið sem var notað. Til að lækka kostnað hafa verið byggð net ofan á Ethereum, svokölluð lag 2-netLag 2 (layer 2)Kerfi sem byggt er ofan á bálkakeðju eins og Ethereum eða Bitcoin til að gera færslur hraðari og ódýrari en á grunnlaginu sjálfu., sem safna mörgum færslum saman og skrá þær í einu á Ethereum.
Hvernig er Ethereum varið?
Frá upphafi notaði Ethereum proof of workProof of workSamstöðuaðferð þar sem rétturinn til að bæta næsta bálki við bálkakeðjuna fellur í hlut þess sem fyrstur leysir erfiða reikningsþraut., líkt og Bitcoin. Hinn 15. september 2022 skipti netið yfir í proof of stakeProof of stakeSamstöðuaðferð þar sem rafmynt er lögð að veði fyrir réttinum til að búa til bálka, og sá sem svindlar getur tapað hluta veðsins.. Sú breyting var kölluð The Merge og minnkaði orkunotkun Ethereum um áætluð 99,95%.
Með proof of stake koma staðfestingaraðilarStaðfestingaraðiliÞátttakandi á neti sem notar proof of stake og leggur eigin rafmynt að veði til að búa til og staðfesta bálka gegn umbun. (e. validators) í stað námuvinnsluaðila. Til að verða staðfestingaraðili þarf að leggja að minnsta kosti 32 ETH að veði. Á 12 sekúndna fresti er einn þeirra valinn af handahófi til að leggja til nýjan bálk og aðrir staðfesta að hann sé réttur.
Staðfestingaraðilar fá umbun í ether fyrir heiðarlega vinnu. Sá sem reynir að svindla, til dæmis með því að samþykkja tvo bálka sem stangast á, missir hluta af veðinu sínu. Fólk sem á minna en 32 ETH getur tekið þátt í gegnum stakingStakingAð leggja rafmynt að veði á neti sem notar proof of stake, til að taka þátt í að staðfesta færslur gegn umbun í sömu rafmynt.-þjónustu, sem leggur ether að veði fyrir það og skilar því umbun. Þá bætist við áhættan af þjónustunni sjálfri. Lestu meira um staking.
Hvað er byggt á Ethereum?
- Stöðugleikamyntir. StöðugleikamyntirStöðugleikamyntRafmynt sem er hönnuð til að halda stöðugu verði, oftast með því að fylgja gengi Bandaríkjadals eða annars gjaldmiðils. eins og USDC og USDT eru meðal annars gefnar út á Ethereum. Lestu meira um stöðugleikamyntir.
- DeFi. DeFiDeFi (dreifstýrð fjármál)Fjármálaþjónusta, eins og lán, sparnaður og viðskipti, sem keyrir á snjallsamningum á bálkakeðju í stað banka eða annarra milliliða. (dreifstýrð fjármál) eru forrit þar sem hægt er að lána, taka lán og skipta á rafmyntum án banka eða miðlara. Lestu meira um DeFi.
- NFT. NFTNFTEinstakur tóki á bálkakeðju sem sýnir hver á tiltekna eign, til dæmis stafrænt listaverk, aðgöngumiða eða hlut í tölvuleik. eru einstakir tókar sem sanna eignarhald á stafrænum hlut, til dæmis listaverki eða miða. Verð NFT hefur sveiflast mikið.
- Aðrir tókar. Þúsundir tókaTókiStafræn eign sem er búin til með snjallsamningi á bálkakeðju annarrar rafmyntar, í stað þess að hafa eigin bálkakeðju. keyra á Ethereum eftir staðlinum ERC-20ERC-20Staðall fyrir tóka á Ethereum-netinu sem gerir öllum veskjum og þjónustum kleift að taka við þeim og senda þá á sama hátt.. Chainlink (LINK) og Shiba Inu (SHIB) eru dæmi um slíka tóka.
Hver er áhættan?
- Verðsveiflur. Frá hámarki í nóvember 2021 til júní 2022 féll verð ether um rúm 80%. Það getur gerst aftur.
- Villur í snjallsamningum. Snjallsamningur gerir nákvæmlega það sem kóðinn segir, líka ef kóðinn er gallaður. Árið 2016 nýtti tölvuþrjótur sér villu í verkefninu The DAODAOSamtök sem lúta reglum í snjallsamningum, þar sem eigendur tóka greiða atkvæði um ákvarðanir í stað stjórnar eða forstjóra. og tók út yfir 3,6 milljónir ETH. Í kjölfarið klofnaði netið og upp úr því varð Ethereum Classic til.
- Svik. Hver sem er getur búið til tóka með hvaða nafni sem er, líka nafni sem líkist þekktu verkefni. Svikahrappar nýta sér það.
- Lítil vernd í DeFi. Fullkomlega dreifstýrð forrit falla oft utan MiCA. Ef eitthvað fer úrskeiðis er yfirleitt enginn til að leita til.
- Rangt netkerfi. Sama veskisfang getur verið til á mörgum netum. Ef þú sendir ether á rangt net getur það glatast.
Algengar spurningar
Er hægt að kaupa ether á Íslandi?
Já, hjá rafmyntamiðlun með starfsleyfi. Hjá Myntkaupum er hægt að kaupa, selja og geyma ETH, og leggja það inn eða taka það út á Ethereum-netinu. Sjá Hvernig kaupi ég rafmynt á Íslandi?
Er hámark á fjölda ether?
Nei. Ólíkt bitcoin er ekkert fast hámark. Framboðið ræðst af því hve mikið er gefið út til staðfestingaraðila og hve miklu af gjöldum er eytt, og það getur bæði aukist og minnkað.
Hvað er Ethereum Classic?
Ethereum Classic er upprunalega keðjan sem hélt áfram eftir klofninginn árið 2016. Þeir sem fluttu sig ekki yfir á nýju útgáfuna héldu henni gangandi. Í dag eru þetta tvö aðskilin net, hvort með sína mynt.
Er Ethereum betra en Bitcoin?
Hvorugt er betra. Netin eru smíðuð í ólíkum tilgangi. Í greininni Bitcoin og Ethereum: hver er munurinn? eru þau borin saman lið fyrir lið.
Lokaorð
Ethereum er bálkakeðja sem keyrir forrit, og ether er gjaldmiðillinn sem greitt er með fyrir notkunina. Á Ethereum eru byggðar stöðugleikamyntir, DeFi og NFT, og netið hefur notað proof of stake frá árinu 2022.
Ethereum býður upp á fleiri möguleika en flestar aðrar rafmyntir. Þeim fylgja líka meiri flækjur, svo það borgar sig að skilja hvað þú ert að nota. Kynntu þér grunnatriði rafmynta áður en þú byrjar.



