Hvað er bitcoin?

Bitcoin útskýrt á mannamáli. Hvað bitcoin er, hvernig það virkar, hver bjó það til, af hverju framboðið er takmarkað og hvaða áhætta fylgir.

Í stuttu máli

  • Bitcoin er stafrænn gjaldmiðill sem enginn banki, ríki eða fyrirtæki stjórnar. Hægt er að senda bitcoin beint á milli fólks yfir netið.
  • Allar færslur eru skráðar í opna færsluskrá, bálkakeðju, sem þúsundir tölva um allan heim halda utan um.
  • Aldrei verða til fleiri en 21 milljón bitcoin. Þess vegna líta margir á bitcoin sem eins konar stafrænt gull.
  • Verð á bitcoin sveiflast mikið, svo leggðu aldrei meira í það en þú hefur efni á að tapa.
Efnisyfirlit
  1. Hvað er bitcoin?
  2. Hvernig virkar bitcoin?
  3. Hver bjó til bitcoin?
  4. Af hverju eru bara til 21 milljón bitcoin?
  5. Til hvers er bitcoin notað?
  6. Er bitcoin öruggt?
  7. Hvernig eignast ég bitcoin?
  8. Algengar spurningar
  9. Lokaorð

Bitcoin er stafrænn gjaldmiðill sem enginn seðlabanki gefur út og enginn einn aðili stjórnar. Þú getur sent bitcoin til hvers sem er, hvar sem er í heiminum, án þess að banki eða greiðslumiðlun þurfi að samþykkja færsluna.

Bitcoin var fyrsta rafmyntinRafmyntStafrænn gjaldmiðill sem byggir á dulritun og er skráður í sameiginlega færsluskrá, án þess að banki eða ríki gefi hann út eða stjórni honum. og hefur alla tíð verið sú stærsta að markaðsvirði. Hér förum við yfir hvað bitcoin er, hvernig það virkar og hvað er gott að vita áður en þú kaupir.

Hvað er bitcoin?

Hugsaðu um bitcoin sem reiðufé fyrir netið. Þegar þú réttir einhverjum peningaseðil kemur enginn milliliður að greiðslunni. Bitcoin gerir hið sama mögulegt á netinu: þú sendir verðmæti beint til annarrar manneskju.

Orðið er notað um tvennt:

  • Bitcoin-netið, kerfið sem heldur utan um allar færslur.
  • bitcoin, eininguna sjálfa sem þú átt og sendir á milli.

Eitt bitcoin skiptist í 100 milljónir smærri eininga sem heita Satoshi (sats)Satoshi (sats)Minnsta eining bitcoin: eitt satoshi er hundraðmilljónasti hluti úr einu bitcoin, eða 0,00000001 bitcoin.. Þú þarft því ekki að kaupa heilt bitcoin. Flestir kaupa brot úr bitcoin, til dæmis fyrir 10.000 krónur.

Hvernig virkar bitcoin?

Bankinn þinn heldur bókhald yfir það hver á hvað. Í Bitcoin-kerfinu er ekkert slíkt miðlægt bókhald. Í staðinn er til ein sameiginleg færsluskrá, bálkakeðjanBálkakeðjaOpin færsluskrá þar sem færslur eru geymdar í bálkum og hver bálkur vísar í þann á undan, svo ekki er hægt að breyta eldri færslum án þess að það sjáist., og þúsundir tölva um allan heim geyma afrit af henni. Þessar tölvur kallast nóðurNóðaTölva sem keyrir hugbúnað rafmyntanets, geymir afrit af bálkakeðjunni og athugar hvort nýjar færslur og bálkar standist reglurnar..

Hvað gerist þegar þú sendir bitcoin?

  1. Þú býrð til færslu í rafmyntaveskinuRafmyntaveskiForrit eða tæki sem geymir lyklana að rafmyntinni þinni, svo þú getir tekið á móti henni, haldið utan um hana og sent hana. þínu og undirritar hana með einkalyklinumEinkalykillLeynileg tala sem sannar að þú eigir rafmyntina í veskinu þínu. Sá sem hefur einkalykilinn ræður yfir rafmyntinni. þínum. Undirskriftin sannar að þú eigir bitcoin-ið sem þú sendir.
  2. Færslan fer út á netið og nóðurnar athuga hvort hún standist reglurnar.
  3. Færslum er safnað saman í bálkBálkurHópur færslna sem bætist við bálkakeðjuna í einu lagi, ásamt tilvísun í bálkinn á undan. og bálkurinn bætist aftan við keðjuna. Það gerist að jafnaði á um tíu mínútna fresti.
  4. Þegar færslan er komin í bálk hefur hún fengið eina staðfestinguStaðfestingMælikvarði á hve örugglega færsla er skráð: hún fær eina staðfestingu þegar hún fer í bálk og eina til viðbótar með hverjum nýjum bálki.. Hver nýr bálkur sem bætist ofan á bætir annarri við og gerir færsluna öruggari.

Þegar færsla er komin inn í bálkakeðjuna er ekki hægt að breyta henni eða afturkalla hana. Það er mikill kostur, en það þýðir líka að mistök verða ekki leiðrétt. Ef þú sendir á rangt veskisfangVeskisfangRuna af bókstöfum og tölustöfum sem þú gefur upp til að taka á móti rafmynt, svipað og reikningsnúmer í banka. færðu bitcoin-ið ekki til baka.

Hvaðan koma ný bitcoin?

Ný bitcoin verða til við námuvinnsluNámuvinnslaFerlið þar sem tölvur keppast við að leysa reikningsþraut til að bæta næsta bálki við bálkakeðjuna og fá ný bitcoin og færslugjöld að launum.. Námuvinnsluaðilar keppast við að leysa reikningsþraut með öflugum tölvum. Sá sem leysir hana fyrstur bætir næsta bálki við keðjuna og fær ný bitcoin að launum, auk færslugjaldannaFærslugjaldGjald sem greitt er rafmyntaneti fyrir að taka færslu með í bálk, en ekki banka eða fyrirtæki. í bálkinum.

Þessi aðferð kallast proof of workProof of workSamstöðuaðferð þar sem rétturinn til að bæta næsta bálki við bálkakeðjuna fellur í hlut þess sem fyrstur leysir erfiða reikningsþraut., sönnun á unninni vinnu. Með henni verður afar dýrt að falsa færslur, því svindlari þyrfti að ráða yfir meiri reiknigetu en allir hinir til samans. Lestu meira um námuvinnslu.

Hver bjó til bitcoin?

Bitcoin var kynnt árið 2008 í stuttri ritgerð, svokallaðri hvítbókHvítbókSkjal þar sem höfundar rafmyntar eða verkefnis lýsa hvernig það virkar, til hvers það er og hvaða reglur gilda um það., sem birtist undir nafninu Satoshi NakamotoSatoshi NakamotoDulnefni höfundar Bitcoin, sem birti hvítbók sína árið 2008, kom netinu af stað árið 2009 og hvarf af sjónarsviðinu skömmu síðar.. Fyrsti bálkurinnUpphafsbálkurFyrsti bálkurinn í bálkakeðju; upphafsbálkur Bitcoin varð til 3. janúar 2009 og geymir fyrirsögn úr breska dagblaðinu The Times. varð til 3. janúar 2009.

Enginn veit með vissu hver Satoshi Nakamoto er, eða hvort um einn mann eða hóp er að ræða. Satoshi hætti að taka þátt í þróuninni í kringum 2011. Bitcoin er opinn hugbúnaðurOpinn hugbúnaðurHugbúnaður þar sem frumkóðinn er öllum opinn, svo hver sem er má skoða hann, nota, breyta honum og dreifa honum. sem forritarar um allan heim þróa áfram, og enginn einn aðili getur breytt reglum kerfisins.

Af hverju eru bara til 21 milljón bitcoin?

Reglur Bitcoin kveða á um að aldrei verði til fleiri en 21 milljón bitcoin. Það er hámarksframboðHámarksframboðMesti fjöldi eininga sem getur nokkurn tímann orðið til af tiltekinni rafmynt samkvæmt reglum hennar, til dæmis 21 milljón bitcoin. bitcoin og enginn getur breytt því upp á sitt eindæmi.

Á um fjögurra ára fresti helmingast fjöldi nýrra bitcoin sem námuvinnsluaðilar fá fyrir hvern bálk. Þetta kallast helmingunHelmingunAtburður á um fjögurra ára fresti þar sem fjöldi nýrra bitcoin sem námuvinnsluaðilar fá fyrir hvern bálk lækkar um helming.. Þannig hægist sífellt á útgáfunni og síðasta bitcoin-ið verður til í kringum árið 2140.

Hefðbundnir gjaldmiðlar virka öðruvísi. Seðlabankar geta aukið peningamagn í umferð og verðbólgaVerðbólgaAlmenn hækkun verðlags yfir tíma, sem þýðir að hver króna kaupir minna en áður. rýrir verðgildi peninganna með tímanum, eins og Íslendingar þekkja vel. Takmarkað framboð er ein helsta ástæða þess að margir líta á bitcoin sem verðmætageymsluVerðmætageymslaEign sem heldur kaupmætti sínum yfir lengri tíma, svo hægt sé að geyma hana og nota síðar, eins og gull hefur gert í aldanna rás.. Lestu meira um það hvers vegna bitcoin hefur verðgildi.

Til hvers er bitcoin notað?

  • Sparnaður. Margir kaupa bitcoin til að eiga það til lengri tíma, frekar en til að eyða því.
  • Greiðslur á milli landa. Hægt er að senda bitcoin hvert sem er í heiminum, á öllum tímum sólarhringsins.
  • Greiðslur í verslunum og á netinu. Sumir taka við bitcoin sem greiðslu, oft í gegnum LeifturnetiðLeifturnetiðGreiðslunet ofan á Bitcoin-netinu sem gerir bitcoin-greiðslur nær samstundis og ódýrar, án þess að hver greiðsla fari í bálkakeðjuna. sem gerir litlar greiðslur hraðar og ódýrar.

Er bitcoin öruggt?

Bitcoin-netið hefur verið í gangi síðan 2009 án þess að tekist hafi að falsa bitcoin eða breyta skráðum færslum. Áhættan liggur annars staðar:

  • Verðið sveiflast mikið. Verð á bitcoin hefur oft lækkað um meira en helming á nokkrum mánuðum. Lestu um sveiflurSveiflurMælikvarði á hve mikið og hve hratt verð eignar hækkar og lækkar. og áhættuna sem fylgir rafmyntum.
  • Lyklarnir skipta öllu. Sá sem hefur einkalykilinn ræður yfir bitcoin-inu. Ef þú týnir honum, eða einhver annar kemst yfir hann, er bitcoin-ið glatað.
  • Svik eru algeng. Svikahrappar nota bitcoin oft sem beitu, til dæmis með loforðum um skjótan gróða. Kynntu þér algengustu rafmyntasvikin.

Hvernig eignast ég bitcoin?

Á Íslandi er einfaldast að kaupa bitcoin með krónum hjá rafmyntamiðlunRafmyntamiðlunFyrirtæki eða vettvangur þar sem þú kaupir, selur og skiptir rafmyntum, til dæmis fyrir krónur.. Gakktu úr skugga um að hún sé með starfsleyfi, frá Seðlabanka Íslands eða eftirlitsaðila í öðru EES-ríki. Myntkaup er með slíkt starfsleyfi sem þjónustuveitandi sýndareigna (CASPCASP (þjónustuveitandi sýndareigna)Fyrirtæki með starfsleyfi samkvæmt MiCA til að veita þjónustu með sýndareignir, til dæmis kaup, sölu, vörslu eða millifærslur.). Í greininni Hvernig kaupi ég rafmynt á Íslandi? förum við yfir ferlið skref fyrir skref.

Algengar spurningar

Þarf ég að kaupa heilt bitcoin?

Nei. Eitt bitcoin skiptist í 100 milljónir satoshi og þú getur keypt hvaða brot sem er, líka fyrir lága upphæð.

Getur einhver lokað Bitcoin-netinu?

Það er afar erfitt. Netið keyrir á þúsundum tölva í mörgum löndum og enginn einn aðili stjórnar því. Ríki geta hins vegar sett reglur um það hvernig fólk kaupir og selur bitcoin, eins og Ísland og önnur EES-ríki hafa gert með MiCAMiCAReglugerð ESB um markaði fyrir sýndareignir, sem gildir á Íslandi frá 1. janúar 2026 og setur sömu reglur um rafmyntaþjónustu um allt EES..

Er bitcoin nafnlaust?

Ekki alveg. Allar færslur eru opinberar og hver sem er getur skoðað þær í bálkakönnuðiBálkakönnuðurVefsíða þar sem hver sem er getur flett upp færslum, veskisföngum og bálkum á bálkakeðju.. Nöfn koma þar ekki fram, en þegar þú kaupir bitcoin hjá eftirlitsskyldri þjónustu þarftu að staðfesta hver þú ert.

Hver er munurinn á bitcoin og öðrum rafmyntum?

Bitcoin var fyrsta rafmyntin og hefur mest markaðsvirðiMarkaðsvirðiHeildarvirði allra eininga rafmyntar í umferð, reiknað sem verð einnar einingar margfaldað með fjölda þeirra.. Aðrar rafmyntir, oft kallaðar altcoinsAltcoinSamheiti yfir allar rafmyntir aðrar en bitcoin, stytting á enska heitinu „alternative coin“., hafa önnur markmið. Ethereum er til dæmis hannað til að keyra forrit. Sjá Bitcoin og Ethereum: hver er munurinn?

Lokaorð

Bitcoin er stafrænn gjaldmiðill sem enginn einn aðili stjórnar, með fyrirfram ákveðnu og takmörkuðu framboði. Það gerir bitcoin ólíkt krónunni og öðrum hefðbundnum gjaldmiðlum.

Ef þú hugleiðir að kaupa bitcoin skaltu muna að verðið sveiflast mikið og að ábyrgðin á kaupunum er alltaf þín. Kynntu þér grunnatriðin og áhættuna fyrst.

Viltu byrja?

Í Myntkaup appinu kaupir þú og selur rafmyntir með íslenskum krónum. Myntkaup er með starfsleyfi frá Seðlabanka Íslands.

Sækja appið